Stil kılavuzu yazmaya başlamadan önce kanalın ekranda gösterdiği her grafiği tek bir yerde toplayın. Alt bantlar, haber özet ekranları, hava durumu kartları, jenerikler, program başlıkları ve reklam kuşağı geçişleri aynı klasörde yan yana durduğunda tutarsızlıklar kendiliğinden görünür. Aynı kanalda üç farklı mavi, iki farklı başlık yazı tipi ve birbirinden bağımsız çalışan geçiş süreleri bulmak şaşırtıcı değildir.
Bu envanter için bir tablo hazırlayın. Satırlara grafik türlerini, sütunlara kullanılan renk kodunu, yazı tipini, boyutu, animasyon süresini ve kimin hazırladığını yazın. Tablo mükemmel olmak zorunda değil; amacı hangi kararların bilinçli, hangilerinin tesadüf olduğunu ayırmak. Çoğu zaman tutarsızlık kötü niyetten değil, farklı günlerde farklı kişilerce yapılan hızlı işlerden doğar.
Envanteri çıkarırken ekran görüntülerini yayın akışındaki gerçek hâliyle alın. Tasarım dosyasında güzel duran bir grafik, televizyon ekranında küçük bir yazı ve parlak bir arka planla çok farklı görünebilir. Kılavuz, ekranda gördüğünüz şeyi esas almalı.
- Tüm grafik türlerini tek klasörde toplayın
- Renk, yazı tipi ve süre için bir envanter tablosu çıkarın
- Ekran görüntülerini gerçek yayın akışından alın
Kılavuzun ilk bölümü renk olmalı, çünkü izleyici bir kanalı önce renginden tanır. Bir ana renk, bir vurgu rengi, bir koyu ve bir açık nötr ton çoğu kanal için yeterli bir çekirdektir. Haber, spor ya da program ayrımı gerekiyorsa her tür için tek bir ek renk tanımlayın, fakat bunları da paletin içinde, adıyla ve kodlarıyla yazın.
Her renge işlevsel bir ad verin: 'ana başlık zemini', 'son dakika vurgusu', 'ikincil metin' gibi. Bu adlar, tasarımcı değişse bile kararın gerekçesini taşır. Ayrıca her rengin hangi zeminde hangi metinle kullanılabileceğini bir kontrast tablosuyla gösterin; yayın ekranında okunmayan bir renk çifti kılavuzda yer almamalı.
Palet için hem ekran değerini hem de dosyalarınızın çalıştığı renk uzayını not edin. Aynı rengin farklı programlarda farklı görünmesi, kılavuzların en sık unutulan sorunudur ve bir kez yazıldığında sonraki tüm işleri hızlandırır.
- Bir ana, bir vurgu, iki nötr ton ile başlayın
- Renklere işlevsel adlar verin
- Kontrast çiftlerini ekran okunurluğuna göre belirleyin
Yayın grafiğinde yazı tipi seçimi zevkten çok okunurluk meselesidir. Kılavuzda en fazla iki aile tanımlayın: başlıklar için kalın ve net bir tip, ayrıntı metinleri için sade bir tip. Her ailenin hangi ağırlıkları kullanılacağını yazın; kimsenin 'biraz daha ince olsun' diye kural dışına çıkmaması için izin verilen ağırlıkların listesi yeterlidir.
Boyutlar için bir skala oluşturun: ana başlık, alt başlık, ayrıntı metni ve küçük not. Her kademenin piksel değerini, satır aralığını ve en fazla satır uzunluğunu belirtin. Alt bantta iki satırı aşan metin okunmaz; bu sınırı kılavuza rakamla yazmak, editörle tasarımcı arasındaki tartışmaları kısaltır.
Türkçe karakterleri mutlaka test edin. İ, ı, ş, ğ gibi harflerin seçtiğiniz yazı tipinde düzgün göründüğünü, büyük harfe çevrildiğinde noktalı ve noktasız i'nin doğru çalıştığını örnek metinlerle doğrulayın. Bu küçük kontrol, canlı yayında yapılan düzeltmelerin önüne geçer.
- En fazla iki yazı tipi ailesi seçin
- Boyut skalasını piksel ve satır sayısıyla yazın
- Türkçe karakterleri örnek metinle test edin
Hareket, kılavuzların en çok ihmal edilen bölümüdür; oysa izleyici tutarsız bir hareketi, tutarsız bir renkten daha az fark eder ama daha çok rahatsız olur. Giriş süresi, bekleme süresi ve çıkış süresi için sabit değerler belirleyin. Örneğin alt bantlar için kısa bir giriş, okunacak kadar bekleme ve girişten biraz daha hızlı bir çıkış iyi bir başlangıçtır.
Hızlanma ve yavaşlama eğrisini de adıyla yazın. Tüm grafiklerde aynı yumuşak eğriyi kullanmak, farklı ellerden çıkan işleri bile aynı ailenin parçası gibi gösterir. Kılavuza kısa referans animasyonları ekleyin; yazıyla anlatılan zamanlama, bir saniyelik örnek kadar açık olmaz.
Son olarak hareketin ne zaman kullanılmayacağını yazın. Son dakika gibi ciddi içeriklerde abartılı geçişlerden kaçınmak da bir kuraldır ve kanalın tonunu korur.
- Giriş, bekleme ve çıkış sürelerini sabitleyin
- Tek bir hızlanma eğrisi seçin
- Referans animasyonları kılavuza ekleyin
Kağıt üzerinde kalan kılavuz kısa sürede unutulur. Kuralları doğrudan çalışma dosyalarına taşıyın: renkler hazır paletlerde, yazı tipleri hazır stillerde, süreler önceden kurulmuş animasyon şablonlarında bulunsun. Tasarımcı yeni bir alt bant açtığında doğru ayarlar zaten yerinde olursa uyum bir çaba değil, varsayılan davranış olur.
Dosya adlandırma düzenini de kılavuza ekleyin. Grafik türü, sürüm ve tarih içeren sade bir ad yapısı, yayın sırasında doğru dosyayı bulmayı kolaylaştırır. Eski sürümleri ayrı bir arşiv klasörüne taşıyın ve ana klasörde yalnızca güncel şablonları tutun.
Kılavuzun her sayfasına bir sürüm numarası koyun ve değişiklikleri kısa bir notla kaydedin. Kimin, neyi, neden değiştirdiği yazılı olursa kanalın görsel dili zamanla dağılmaz, bilinçli biçimde gelişir.
- Kuralları şablon dosyalarının içine yerleştirin
- Dosya adlarında tür, sürüm ve tarih kullanın
- Değişiklikleri sürüm notuyla kaydedin
Kılavuz tamamlandığında bir hafta boyunca yalnızca yeni kurallarla üretilen grafikleri yayın akışında izleyin. Küçük ekranda, geniş ekranda ve gün ışığında alınan ekran görüntüleri sorunları hızla ortaya çıkarır. Okunmayan bir renk çifti ya da sıkışan bir satır gördüğünüzde kılavuzu hemen güncelleyin.
Düzenli bir gözden geçirme ritmi belirleyin. Ayda bir, ekibin tamamıyla yayından seçilmiş yirmi kadar grafiği kılavuzla karşılaştırmak yeterlidir. Amaç kural ihlalini cezalandırmak değil, kuralın gerçek işe uyup uymadığını görmektir.
Yeni başlayan biri için en iyi sınav, kılavuzu hiç bilmeyen birine verip bir alt bant hazırlatmaktır. Soru sormadan doğru sonuca ulaşıyorsa kılavuz işini yapıyor demektir.
- Bir hafta boyunca yeni kurallarla üretin
- Ayda bir yayından örnek grafik gözden geçirin
- Kılavuzu yeni biriyle deneyerek sınayın
Tutarlı bir yayın görünümü büyük bir tasarım devriminden değil, küçük kararların yazıya dökülmesinden doğar. Envanter çıkarın, renk, yazı tipi ve hareketi sınırlı kurallara bağlayın, bunları şablonlara taşıyın ve yayında sınayın. Kılavuz yaşayan bir belge olarak kaldığı sürece kanalınızın ekrandaki sesi tek ve tanınır olur.
